1914 - Powstanie Polskiej Organizacji Wojskowej (22 października)

 

Polska Organizacja Wojskowa (POW)

 

Tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 r. w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w konspiracji w Królestwie Polskim (zabór rosyjski) Związku Walki Czynnej, Sokoła i grup Armii Polskiej w celu walki z rosyjskim zaborcą.  Działania obejmowały akcje dywersyjne/sabotaż, utrudnienie poboru do wojska carskiego i wywiad.  Po przejęciu Królestwa przez Niemcy, POW kontynuowała działalność pod przywództwem Józefa Piłsudskiego, który był komendantem głównym do lipca 1917 r.  Po kryzysie przysięgowym i aresztowaniu Piłsudskiego komendantem głównym został Edward Śmigły-Rydz. Linię polityczną POW ustalał Konwent Organizacji A.

 

 

Związek Walki Czynnej (ZWC)

 

Tajna organizacja wojskowa założona w 1908 r. przez Kazimierza Sosnkowskiego i działaczy Organizacji Bojowej Polskiej Partii Socjalistycznej z inspiracji Józefa Piłsudskiego.  Jej celem było odzyskanie niepodległości oraz zbudowanie demokratycznego państwa.  ZWC zakładał organizacje strzeleckie i nimi kierował.  Z inicjatywy ZWC i drużyn strzeleckich powstał Polski Skarb Wojskowy w 1912 r., który zbierał fundusze dla przyszłej armii polskiej.   Na bazie ZWC powstała Polska Organizacja Wojskowa.

 

 

Marszałek Józef Piłsudski (1867 – 1935)

 

„Być zwyciężonym i nie ulec to zwycięstwo, zwyciężyć i spocząć na laurach to klęska. Kto chce, ten może, kto chce, ten zwycięża, byle chcenie nie było kaprysem lub bez mocy.

„Chcemy Polski niepodległej, abyśmy tam mogli urządzić życie lepsze i sprawiedliwsze dla wszystkich.”

„Naród, który traci pamięć przestaje być Narodem – staje się jedynie zbiorem ludzi, czasowo zajmujących dane terytorium.”

 

Józef Piłsudski zaczął działać na rzecz niepodległości w tajnych organizacjach jako młody człowiek  i był zesłany na Sybir.  Wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i w 1905 r. organizował grupy bojowe PPS.  W 1908 r. współtworzył organizację niepodległościowo-wojskową „Strzelec”, która przerodziła się później po wybuchu I Wojny Światowej w Legiony, zaczątek wojska polskiego.  6 Sierpnia 1914 r. Pierwsza Kompania Kadrowa Legionów wyruszyła z Krakowa do zaboru rosyjskiego.  W 1917 r.  Niemcy, w ramach kryzysu przysięgowego, aresztowali Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego.  Osadzono ich w więzieniu w Magdeburgu.  Po upadku Niemców zostali zwolnieni z więzienia i Piłsudski został wybrany przez Radę Regencyjną na Naczelnika odrodzonego państwa, a następnie został Naczelnym Wodzem i marszałkiem Polski.  W 1920 r. wojsko polskie odniosło wspaniałe zwycięstwo nad armia bolszewicką wbrew ogromnej przewadze wroga w bitwie zwanej „Cudem nad Wisłą”.  Piłsudski zaplanował i przeprowadził innowacyjny manewr nad rzeką Wieprz, który ocalił nie tylko Polskę ale także Europę przed bolszewikami.

 

Podczas I Wojny Światowej reprezentował orientację proaustriacką i względna autonomia krajów wchodzących w skład Austro-Węgier.

 

 

 

Organizacja A

 

Tajna grupa współpracowników Józefa Piłsudskiego, utworzona w połowie 1917 r.  której była podporządkowana Polska Organizacja Wojskowa.  Członkowie Konwentu pod kierownictwem Jędrzeja Moraczewskiego, przygotowywali się do przejęcia władzy w sprzyjającym momencie. W listopadzie 1918 r. Konwent zainicjował utworzenie Rządu Ignacego Daszyńskiego. Uznana przez Józefa Piłsudskiego za nadmiernie lewicową w charakterze, organizacja została rozwiązana po jego uwolnieniu z więzienia.

 

 

Wrócić na stronę Drogi do Niepodległości