Tymczasowy Komitet Rządzący (TKR)

 

Polski Komitet z siedzibą we Lwowie utworzony w celu sprawowania tymczasowej władzy w Galicji Wschodniej powstał 24 listopada 1918 r.  a zniesiony został wraz z Polską Komisją Likwidacyjną  10 stycznia 1919 r. a oba te organy zastąpiła Komisja Rządząca dla Galicji, Śląska Cieszyńskiego, Spiszu i Orawy.

 

 

Ignacy Daszyński (1866 – 1936)

 

„Cóż jest nacjonalizm, jak nie narkoza, która oszałamia tłumy.”

 

 

 

Ignacy Daszyński był przywódcą Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej w zaborze austriackim i bliskim współpracownikiem Józefa Piłsudskiego.  W okresie I wojny światowej był wiceprzewodniczącym Naczelnego Komitetu Narodowego. W październiku 1918 r. był inicjatorem złożenia przez polskich posłów wniosku w parlamencie w Wiedniu o przywrócenie niezawisłego państwa polskiego złożonego z trzech zaborów, Pomorza i Śląska.  Był członkiem Komisji Likwidacyjnej i 7 listopada stanął na czele Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w Lublinie w wyzwolonym od Austriaków Lublinie.  Gabinet Daszyńskiego wydał Manifest, w którym zapowiadał przeprowadzenie szerokich reform gospodarczo-społecznych.  Daszyński podał swój rząd do dymisji 18 listopada 1918 r., kiedy okazało się, że nie ma poparcia na prawicy.  Wobec zagrożenia ze strony bolszewików Daszyński objął stanowisko wicepremiera w Rządzie Obrony Narodowej z Wincentym Witosem na czele, utworzonym w lipcu 1920.

 

 

Jędrzej Moraczewski (1870–1944)

 

 

Jędrzej Moraczewski był członkiem Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska i posłem do parlamentu austriackiego.  Działał na rzecz praw robotniczych i zapewnienia świadczeń socjalnych dla najuboższych, zakładając związki zawodowe oraz spółdzielnie.  Współtworzył oddziały strzeleckie i służył w I Brygadzie Legionów Polskich.  Po aresztowaniu Piłsudskiego i Sosnkowskiego był jednym z przywódców organizacji A i był kierownikiem politycznym Polskiej Organizacji Wojskowej.  Był członkiem rządu Ignacego Daszyńskiego, ministrem komunikacji, a także członkiem Polskiej Komisji Likwidacyjnej.  Po nieudanej próbie stworzenia rządu niepodległej Polski przez Ignacego Daszyńskiego, Józef Piłsudski powierzył to zadanie Jędrzejowi Moraczewskiemu, który został Premierem 17 listopada 1918 r.  Wobec próby zamachu przez prawicę rząd Moraczewskiego podał się do dymisji 16 stycznia 1919 r.  W tym krótkim okresie rząd Moraczewskiego wprowadził wiele korzystnych rozwiązań: ośmiogodzinny dzień pracy, bezpłatne szkolnictwo podstawowe, pięcioprzymiotnikową ordynację wyborczą (wybory równe, bezpośrednie, tajne, proporcjonalne i powszechne).  Głosować mógł każdy obywatel w wieku od 21 roku życia, bez różnicy narodowości, wyznania, pochodzenia społecznego i płci.  Polska była jednym z pierwszych państw europejskich gdzie prawo głosu otrzymały kobiety

 

 

Marszałek Józef Piłsudski (1867 – 1935)

 

„Być zwyciężonym i nie ulec to zwycięstwo, zwyciężyć i spocząć na laurach to klęska. Kto chce, ten może, kto chce, ten zwycięża, byle chcenie nie było kaprysem lub bez mocy.

„Chcemy Polski niepodległej, abyśmy tam mogli urządzić życie lepsze i sprawiedliwsze dla wszystkich.”

„Naród, który traci pamięć przestaje być Narodem – staje się jedynie zbiorem ludzi, czasowo zajmujących dane terytorium.”

 

Józef Piłsudski zaczął działać na rzecz niepodległości w tajnych organizacjach jako młody człowiek  i był zesłany na Sybir.  Wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i w 1905 r. organizował grupy bojowe PPS.  W 1908 r. współtworzył organizację niepodległościowo-wojskową „Strzelec”, która przerodziła się później po wybuchu I Wojny Światowej w Legiony, zaczątek wojska polskiego.  6 Sierpnia 1914 r. Pierwsza Kompania Kadrowa Legionów wyruszyła z Krakowa do zaboru rosyjskiego.  W 1917 r.  Niemcy, w ramach kryzysu przysięgowego, aresztowali Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego.  Osadzono ich w więzieniu w Magdeburgu.  Po upadku Niemców zostali zwolnieni z więzienia i Piłsudski został wybrany przez Radę Regencyjną na Naczelnika odrodzonego państwa, a następnie został Naczelnym Wodzem i marszałkiem Polski.  W 1920 r. wojsko polskie odniosło wspaniałe zwycięstwo nad armia bolszewicką wbrew ogromnej przewadze wroga w bitwie zwanej „Cudem nad Wisłą”.  Piłsudski zaplanował i przeprowadził innowacyjny manewr nad rzeką Wieprz, który ocalił nie tylko Polskę ale także Europę przed bolszewikami.

 

Podczas I Wojny Światowej reprezentował orientację proaustriacką i względna autonomia krajów wchodzących w skład Austro-Węgier.

 

 

Rada Regencyjna (RR)

 

Zależną od siebie Radę Regencyjną, ustanowiły Niemcy i Austro-Węgry 12 września 1917 r.  RR miała pełnić rolę władzy zwierzchniej Królestwa Polskiego.  Objęła ona urząd 27 października i była najwyższą tymczasową władzą w Królestwie Polskim, mającą pełnić funkcje państwowe do chwili powołania króla lub regenta.  W skład RR wchodzili: arcybiskup Aleksander Kakowski, książę Zdzisław Lubomirski i hrabia Józef Ostrowski.  RR miała ograniczoną władzę administracyjną (głownie w zakresie szkolnictwa i wymiaru sprawiedliwości. Rada Regencyjna:

Ententa

 

Trzonem Ententy (z języka francuskiego entente – porozumienie) był sojusz pomiędzy Wielką Brytanią, Francją i Rosją, który wynikał z Trójprzymierza zawartego przez te państwa w 1882 r.  Po wybuchu I Wojny Światowej do trzech głównych partnerów dołączyło kolejnych 25 państw, które wypowiedziały się przeciwko Państwom Centralnym.  Nie wszystkie uczestniczyły w walkach.

 

Pozostali uczestnicy Ententy to: kraje kolonialne Imperium Brytyjskiego i Republiki Francuskiej, Belgia, Japonia, Włochy (od 1915), Rumunia, Stany Zjednoczone Ameryki (od 1917 na zasadzie państwa sprzymierzonego), Królestwo Grecji, Brazylia (od 1917), Portugalia i Królestwo Serbii.

 

 

Wrócić na stronę Drogi do Niepodległości